Kosmiczna ciekawostka #2

Kosmiczny spacer Leonowa

Sowieta (dziś Rosjanin) Aleksiej Leonow był pierwszym człowiekiem, który wykonał spacer kosmiczny tzn. opuścił pojazd i w skafandrze wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną. Przełomowe wydarzenie miało miejsce podczas misji Woschod 2 18 marca 1965 roku.

Podczas drugiego okrążenia Ziemi Leonow w skafandrze Bierkut przeszedł z kabiny statku do śluzy powietrznej. Następnie dowódca Paweł Bielajew zamknął za nim właz a sam Aleksiej otworzył zawór spustowy. W śluzie powstała próżnia. Z powodu braku ciśnienia skafander gwałtownie zwiększył swoją objętość. Dłonie wysunęły się z rękawic, a stopy z butów, co skomplikowało całą operację. Mimo to Leonow zdecydował się na kontynuowanie misji. Otworzył właz śluzy odsłaniając czerń kosmosu. Możliwość funkcjonowania człowieka w otwartej przestrzeni kosmicznej została udowodniona.

Dzisiaj może wydawać się to oczywiste jednak przed misją część naukowców, z którymi konsultowano się w tej sprawie, zdecydowanie przestrzegała przed takim krokiem. Przekonywali oni, że instynktowe odruchy samozachowawcze nie pozwolą żadnemu człowiekowi wyjść w kosmiczną przestrzeń ani tym bardziej w niej spacerować. Tłumaczyli, że spacer grozi śmiertelnym przerażeniem i wstrząsem nerwowym.

Tymczasem Leonow oddala się na 5 metrów od statku, z którym łączy go lina ratunkowa i "pępowina" czyli przewód dostarczający tlen. Spacer trwa 12 minut. Jak przyznał potem sam kosmonauta - widok ziemi i statku był oszałamiający. Jednak podczas powrotu na pokład pojawiają się kolejne problemy. Rozdęty skafander utrudnia przeciśnięcie się przez niewielki właz śluzy. Przerażony kosmonauta wpływa do środka głową do przodu, a nie nogami według planu. Rozdęty skafander wypełniał prawie całą śłuzę, Leonow nie mógł się obrócić aby ją zamknąć i wypełnić powietrzem. Był zmuszony zmniejszyć za pomocą zaworu ciśnienie w skafandrze, co pozwoliło mu się odwrócić wewnątrz śluzy o średnicy jednego metra! Wszystko to spowodowało nadludzkie zmęczenie, tętno wzrosło do 190 uderzeń.

Kosmonauta doznał udaru cieplnego i zaczął się dusić. Podniósł przyłbicę hełmu nie będąc pewnym, że w śluzie panuje już wystarczające do przeżycia ciśnienie. Z pomocą Bielajewa dostał się do kapsuły.

Leonow kilkukrotnie cudem uniknął śmierci, ale szybko okazało się, że to nie koniec problemów. W kabinie gwałtownie zaczęło rosnąć ciśnienie tlenu. Po chwili kilkukrotnie przekracza ono normę. Najmniejsza iskra w instalacji może spowodować śmiertelny pożar. Problem udało się rozwiązać po dwóch godzinach. Kolejne kłopoty pojawiły się przed powrotem na Ziemię. Zawiódł system orientacji statku. Oznacza to, że manewr lądowania trzeba będzie wykonać ręcznie. Statek porusza się z prędkością ok. 8 km/s, a więc najmniejszy błąd może spowodować lądowanie poza terytorium ZSRR.

Mimo to Bielajew bezpiecznie posadził statek w zachodniej Syberii. Jako pierwsze przywitało załogę stado wilków. Po ustaleniu lokalizacji kapsuły zrzucono na spadochronach niezbędne zasoby. Ekipa ratunkowa dotarła po 3 dniach.

O dramatycznych kulisach swojej przygody Leonow opowiedział dopiero w latach 90. Wcześniej z osczywistych względów nie mógł tego zrobić. Wyliczył, że śmierć bezpośrednio groziła mu siedem razy. Jako pierwszemu zwierzył się Mirosławowi Hermaszewskiemu - jedynemu polskiemu kosmonaucie, z którym 85- letni Aleksiej przyjaźni się do dziś.

Schemat budowy statku Woschod 2 ze śluzą powietrzną Wołga: https://pl.wikipedia.org/wiki/Woschod_2#/media/Plik:Voskhod_spacecraft_diagram.png

Oryginalny skafander Leonowa: https://pl.wikipedia.org/wiki/Woschod_2#/media/Plik:Leonov_suit.jpg

Skafander Bierkut i śluza powietrzna Wołga: https://pl.wikipedia.org/wiki/Woschod_2#/media/Plik:Voskhod-2_airlock_and_spacesuit.jpg

Film ze spaceru: