Z okazji Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" chciałbym przybliżyć sylwetkę kolejnego z nich - majora Mieczysława Pazderskiego ps. "Szary".

Poniżej fragmenty rozmowy z profesorem Grzegorzem Motyką, historykiem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

PAP: Co wydarzyło się 6 czerwca 1945 r. w Wierzchowinach na Lubelszczyźnie?

Prof. Grzegorz Motyka: Tego dnia zgrupowanie Narodowych Sił Zbrojnych dowodzone przez majora Mieczysława Pazderskiego „Szarego” dokonało zbrodni na tamtejszej ludności cywilnej pochodzenia ukraińskiego, wyznania prawosławnego, a według najnowszych badań również Świadków Jehowy. Zamordowano ponad 190 osób.

W trakcie wycofywania się żołnierzy NSZ z tej wioski doszło do starć z oddziałami Ludowego Wojska Polskiego oraz pododdziałami wojsk NKWD.

PAP: Czy jesteśmy pewni, że była to zbrodnia dokonana przez oddział NSZ, a nie prowokacja Urzędu Bezpieczeństwa, Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub NKWD?

Prof. Grzegorz Motyka: Dotychczasowe badania historyczne bez żadnych wątpliwości potwierdzają, że zbrodni tej dopuścili się żołnierze NSZ. Jest grupa osób, która uważa, że było inaczej. Problem polega na tym, że nie przedstawia ona żadnych dowodów, ale wyłącznie domysły, które nie mają pokrycia w faktografii. Co gorsza osoby te nie odnoszą się do faktów, które potwierdzają, że zbrodni dokonał oddział NSZ, a publikacji rzetelnie odtwarzających przebieg wydarzeń „nie zauważają”. Można powiedzieć, że mamy do czynienia ze zjawiskiem zaprzeczania faktom przez przemilczanie.