Wiwisekcja istoty mitycznej

Studiując przypadek

Po zakończeniu poprzedniego sezonu w odmętach internetu pojawiła się próba namacalnego udowodnienia istnienia Messidependencji. Próba ta przybrała całkiem obiecującą postać tabeli ligi hiszpańskiej, w której od dorobku bramkowego Realu i Barcelony odjęto gole Cristiano i Messiego. Efekty były ewidentne - drużyna z Madrytu nadal okupowała pierwsze miejsce tabeli, jednak Barça ledwie zakwalifikowała się do rozgrywek Ligi Europejskiej. Dowód absolutny. Mimo to, gdy tylko uda się przyzwyczaić umysł do widoku Barcelony depczącej po piętach piątemu w tabeli Levante, zaczynają pojawiać się pytania i to w takiej ilości, że powinny ustawić się w kolejkę, żeby się nawzajem nie zadeptać. Pierwsze i chyba najważniejsze pytanie dotyczy odważnego założenia autora tabeli, że zarówno Real jak i Barça zdecydowałaby się przez cały sezon wystawiać dziesięcioosobowe składy. Zastanawiające. Tak samo zastanawiający jest fakt, że za jedyny wkład napastnika w grę drużyny uznano strzelane przez niego gole. A co z asystami? Co z trzecimi, czwartymi czy nawet n-tymi podaniami? Co z wywalczonymi stałymi fragmentami gry? Co z grą bez piłki? Z tymi wszystkimi drobnymi niuansami, które połączone razem sprawiają, że piłkarz może być zły, dobry albo genialny? Sam pomysł stworzenia takiej tabeli jest w pełni zrozumiały, jednak jej forma pokazuje, że o dowody wcale nie jest łatwo.

W tym momencie sezonu cała drużyna Barcelony ustrzeliła w rozgrywkach ligowych osiemdziesiąt osiem bramek. Czterdzieści dwie z nich są autorstwa Leo Messiego. Argentyńczyk ma także na swoim koncie dziesięć asyst, co sprawia, że brał bezpośredni udział w wypracowaniu (przynajmniej) pięćdziesięciu dwóch zakończonych golem akcji Barçy. Zastraszająca liczba. Tyle ze strony suchej statystyki. Teraz spróbujmy zobaczyć, co może ona tak naprawdę powiedzieć.

Na samym początku powinniśmy zadać sobie pytanie czy wspomnianą wyżej wartość, rzeczywiście można uznać za zastraszającą. Podstawą wszelkich badań jest stworzenie grupy kontrolnej. W tym przypadku niech będą nią wszystkie drużyny La Liga z wyjątkiem Barcelony. Czy na ich tle jej sytuacja faktycznie odbiega od normy? Czy Messidependencja, o ile istnieje, jest zjawiskiem odosobnionym, czy też żyje wśród rozlicznych napstnikodependencji, z którymi zmagają się także inne kluby? Okazuje się, że jeśli weźmiemy pod uwagę klasyfikację kanadyjską, przypadek barceloński faktycznie znacznie odbiega od średniej ligowej. W Barcelonie, według tego wskaźnika, Messi bierze bezpośredni udział dokładnie w 59% akcji bramkowych, ligowa średnia wynosi 36,67%. W lidze hiszpańskiej podobny do barcelońskiego wskaźnik efektywności ataku zależnego od jednego napastnika posiadają jedynie Celta Vigo i Athletic Bilbao, które cierpią odpowiednio na Aspasdependencję (59,26%) i Adurizdependencję (50%). W tym miejscu warto zaznaczyć, że przyszły rywal Barcelony w rozgrywkach Ligi Mistrzów boryka się ze znaczącą Zlatandependencją (56,6%).

Mimo wszystko, przytoczone liczby nadal nie oddają pełnego obrazu sytuacji. Wcześniej, przywołując przypadek nieszczęsnej zmienionej tabeli, wspomniałam, że gole i asysty nie oddają całkowitego wkładu w grę drużyny jakiegokolwiek napastnika. Można więc założyć, że Leo brał wymierny udział w większej ilości zwieńczonych sukcesem akcji Barçy, niż wynika to z obliczeń na podstawie klasyfikacji kanadyjskiej. Kolejny argument przemawiający za tym, że Messidependencja nie tylko jest prawdziwa, ale też groźnie szczerzy kły.

Wartościując bramkę

To, że Leo Messi strzela horrendalnie dużo, w stosunku do osiągnięć jego kolegów z drużyny, nie ulega najmniejszej wątpliwości. Jednak słowo „Messidependencja" w sposób oczywisty zakłada uzależnienie. Z samego faktu, że Argentyńczyk zdobywa wiele bramek nie wynika jeszcze, że drużyna jest od nich uzależniona. W tym momencie trzeba pogodzić się z założeniem, że bramka bramce nie jest równa. Herezja? Prawdopodobnie tak. W końcu gol to gol, nieważne jak strzelony. Jednak nie każdy ma takie samo znaczenie dla wyników osiąganych przez drużyny. Rozpatrzmy zupełnie abstrakcyjny przypadek: drużyna XYZ zawsze wygrywa w wymiarze 3:0. Zawodnik A zawsze strzela dublet. Trzecią bramkę w każdym meczu zdobywa inny gracz. Oznacza to, że zawodnik A odpowiada za 66,(6)% bramek swojej drużyny, czy jednak można powiedzieć, że jest ona od jego goli uzależniona? Przecież gdyby przestał strzelać zupełnie drużyna XYZ nadal wygrywałaby co mecz... Przykład boleśnie wręcz głupi, bo oderwany od rzeczywistości, obrazowo jednak pokazuje, że ta właśnie rzeczywistość jest nieskończenie bardziej skomplikowana.

W tym momencie mogłabym wyliczyć ile bramek Leo Messiego ustaliło wynik jako korzystny dla Barcelony, zakładając, że gol na 1:0 jest „ważny", zaś na 2:0 - „zbędny". Niestety, miałoby to tyle samo sensu, co tworzenie ligowej tabeli bez bramek Messiego i Cristiano. Mecz, jako zjawisko na wskroś dynamiczne, nie poddaje się tego typu spłycającym analizom. Każda bramka ma wpływ na zmieniającą się sytuację, niemal każda może przesunąć układ sił. Gol otwierający wynik jest czym innym niż trafienie na 5:0, jednak nie da się w żaden spójny sposób ustalić, w jakim stopniu bramki te należy wartościować. Nie tylko dlatego, że koniecznych do rozpatrzenia przypadków jest zbyt wiele, ale także z tak prozaicznego powodu, że reakcja drużyny na strzelenie bramki zależy nawet od tego, czy przypadkiem nie jest właśnie