Dzisiejsza data to 8 października, co oznacza, że obchodzimy Światowy Dzień Ośmiornicy. Do tego rzędu głowonogów należy około 300 gatunków ośmioramiennych mięczaków o niezwykle zróżnicowanych rozmiarach – największy udokumentowany naukowo osobnik ważył 71 kilogramów, z kolei najmniejszy z gatunków ośmiornic, Octopus wolfi, nie przekracza 1 grama wagi oraz 2,5 centymetra rozpiętości macek. Nie ich rozmiary są jednak najciekawsze, a nietypowa budowa wraz z wyjątkowo rozbudowanym jak na bezkręgowca układem nerwowym, zapewniającym ośmiornicom miano wyjątkowo inteligentnego zwierzęcia, a nawet, według niektórych legend, przybysza z obcej planety.
Ośmiornice potrafią się uczyć, odróżniać kształty i rozpoznawać ludzi. Czynności takie jak odkręcanie słoika czy poszukiwanie wyjścia z labiryntu nie wykraczają poza ich możliwości, nie mówiąc o niezrównanej umiejętności kamuflażu. Mogłoby się wydawać, że za niewątpliwie zaskakującą inteligencją ośmiornic stoi duży mózg, który owszem, osiąga obok mątw najwyższy stosunek masy tego organu do całkowitej masy ciała wśród bezkręgowców, ale to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Około dwóch trzecich układu nerwowego ośmiornic znajduje się poza ich mózgiem. Mogłoby się wydawać, że w związku z tym faktem są po prostu świetnie przygotowane do odbierania bodźców dotykowych oraz, za pośrednictwem przyssawek, smakowych z otoczenia, jednak rzeczywistość jest bardziej zdumiewająca – ramiona ośmiornicy mogą pracować, to jest wykonywać spójne ruchy na przykład w ramach przemieszczania się, nawet bez połączenia z mózgiem, błędne jest więc w ich przypadku myślenie o mózgu sterującym ciałem, działa tu niesomatotypowy system sprawiający, że całe ciało jest w pewnym sensie ośrodkiem decyzyjnym. Taka budowa ciała stwarza jednak pewne problemy. Ramiona ośmiornicy posiadają co prawda receptory napięcia pozwalające zwierzęciu na kontrolowanie ich ułożenia, ale nie wystarcza to do całkowitego określenia pozycji w przestrzeni. Ośmiornicom brak również umiejętności stereognozji. Autonomia ramion wiąże się więc z trudnościami w odczytywaniu skutków ich ruchów.
Poza nietypowym układem nerwowym, ośmiornice cechują się również posiadaniem trzech serc, z czego jedno nie działa, kiedy bezkręgowiec pływa, co powoduje, że preferowanym sposobem przemieszczania się ośmiornic jest pełzanie.
Mam nadzieję, że nikt z czytających nie wpadnie nigdy w macki Krakena, niemniej wszystkim ośmiornicom życzę w związku z ich świętem, aby rosły duże i silne jak ten bohater legend.