Grzyb z Czarnobyla, który żywi się promieniowaniem – niezwykłe odkrycie naukowców

W ruinach reaktora jądrowego w Czarnobylu, miejscu jednej z największych katastrof nuklearnych w historii, naukowcy dokonali zaskakującego odkrycia. Na silnie napromieniowanych ścianach reaktora numer 4 znaleziono grzyby, które nie tylko przetrwały w ekstremalnych warunkach, ale – co jeszcze bardziej zdumiewające – wydają się wykorzystywać promieniowanie jako źródło energii.

Grzyby te należą do tzw. gatunków melanizowanych, czyli takich, które zawierają duże ilości melaniny – ciemnego pigmentu znanego głównie z tego, że chroni ludzką skórę przed promieniowaniem UV. Badania wykazały, że w przypadku niektórych grzybów, takich jak Cladosporium sphaerospermum, Cryptococcus neoformans czy Wangiella dermatitidis, melanina może odgrywać jeszcze bardziej niezwykłą rolę: umożliwia im przekształcanie promieniowania jonizującego, takiego jak promieniowanie gamma, w energię chemiczną. Ten proces przypomina w pewnym sensie fotosyntezę, z tą różnicą, że zamiast światła słonecznego źródłem energii jest promieniowanie jądrowe.

Zjawisko to określa się czasem potocznie mianem "radiosyntezy", choć nie jest to oficjalny termin naukowy. Eksperymenty wykazały, że melanizowane grzyby rosną szybciej w obecności promieniowania niż bez niego. Co więcej, potrafią „kierować” swoje struktury w stronę źródła promieniowania, jakby aktywnie z niego korzystały. To zachowanie sugeruje, że melanina może spełniać funkcję podobną do chlorofilu u roślin.

Odkrycie to otwiera nowe perspektywy w wielu dziedzinach nauki. W inżynierii kosmicznej trwają badania nad wykorzystaniem takich grzybów jako naturalnych osłon przeciwko promieniowaniu kosmicznemu – np. w przyszłych misjach na Marsa. Ich zdolność do pochłaniania i neutralizowania promieniowania mogłaby pomóc w ochronie astronautów. Również w dziedzinie biotechnologii rozważa się zastosowanie tych mikroorganizmów w bioremediacji – oczyszczaniu środowisk skażonych promieniowaniem radioaktywnym.

Choć wydaje się to scenariuszem rodem z filmu science fiction, odkrycie grzybów „żywiących się” promieniowaniem w Czarnobylu pokazuje, jak niezwykłe zdolności przystosowawcze ma życie na Ziemi. W miejscach, które dla człowieka są skrajnie nieprzyjazne i zabójcze, natura znajduje sposoby, by przetrwać – a czasem nawet rozwijać się lepiej niż gdziekolwiek indziej.