@FCBparasiempre
Pierwsze wzmianki o piłce nożnej w Barcelonie pochodzą z 1890 r., ponieważ – jak podają niektóre ponadczasowe kroniki – angielscy i zagraniczni marynarze, którzy niekiedy przypływali do portu, a także brytyjscy robotnicy i pracownicy zatrudnieni w katalońskim przemyśle tekstylnym, spotykali się na torze kolarskim Bonanova lub na esplanadach San Gervasi, aby uprawiać wspomnianą dyscyplinę sportu na oczach uważnych i ciekawych widzów. Jednak najwcześniejsze historyczne wzmianki o piłce nożnej pochodzą z 1892 roku, dzięki dokumentacji odnalezionej i zawartej w pracach Agustí Rodes i Catalá(„Założyciele FC Barcelona” i „Biografia Joana Gampera” – wydawnictwo „Joica”), w których znajduje się zdjęcie drużyny piłkarskiej złożonej z młodych brytyjskich piłkarzy, o których opowiemy nieco później. Innym historycznym odniesieniem z 1892 roku jest komunikat prasowy, który ukazał się w gazecie „La Dinastía” 24 grudnia tego roku, ujawniający, jak członkowie Królewskiego Klubu Regatowego zorganizowali mecz piłkarski. Ciekawostką jest niewątpliwie godzina meczu: 8:00 rano. Nie zamierzamy jednak wchodzić w szczegóły i roztrząsać rozmaitych perypetii prekursorów futbolu w Barcelonie, co niewątpliwie wymagałoby osobnego, obszernego artykułu, lecz raczej podkreślić dwa najważniejsze kamienie milowe futbolu w Barcelonie w ostatniej dekadzie XIX wieku: utworzenie w 1894 r. „Barcelońskiego Towarzystwa Piłkarskiego” i założenie w 1899 r. kolejnego klubu: „Football Club Barcelona”. Wielu uważa, że „Football Club Barcelona (1899)” był pierwszym klubem, który zorganizował się w mieście, ale nic bardziej mylnego. Podobnie jak w wielu miastach, gdzie piłka nożna zaczynała zdobywać swoją niszę społeczną siłą woli, w Barcelonie stopniowo pojawiali się młodzi Brytyjczycy i obcokrajowcy, którzy organizowali się i zaszczepiali w sobie pasję do piłki nożnej, aż w końcu ten (w większości) cichy i anonimowy wysiłek zaowocował powstaniem „Football Club Barcelona” w 1899 roku. Ale zanim nadszedł rok 1899, jak już wspomnieliśmy, w Barcelonie wydarzyło się wiele interesujących rzeczy związanych z piłką nożną. Ale przyjrzyjmy się temu krok po kroku. Zobaczmy. 2 lutego 1893 roku gazeta „La Dinastía” poinformowała, że członkowie „Royal Regatta Club” oraz grupa kibiców rozegrali mecz piłki nożnej na terenie nieopodal toru wyścigowego. Ale co jest uderzające w tej notatce, to to, że wyraźnie wskazuje ona „stroje”, których obie grupy użyją w tym meczu; członkowie Klubu Wioślarskiego będą ubrani na niebiesko, a „grupa kibiców” będzie miała na sobie szkarłatne barwy (=czerwień); są to dokładnie te same barwy, których zawodnicy „Barcelony Football Society” będą używać w 1894 i 1895 roku, jak zobaczymy później. Ale piłka nożna była nie do zatrzymania, a promocja tego „sportu” stawała się coraz bardziej powszechna w Barcelonie. 26 października 1894 roku gazeta „La Dinastía” doniosła, że kilku młodych mężczyzn z angielskiej społeczności zamierzało zacząć grać w „piłkę nożną”, grę, która była już uprawiana w poprzednich latach . Najwyraźniej mieli na myśli tych „amatorów”, którzy grali przeciwko członkom Królewskiego Klubu Wioślarskiego. Już więc 1 lutego 1895 roku w gazecie „La Vanguardia” możemy przeczytać następującą wiadomość: W notatce podano, że drugi mecz piłkarski odbędzie się w przyszłą sobotę o godzinie 15:30 na torze „Bonanova Velodrome”. W meczu wezmą udział ci sami członkowie, którzy założyli nowe stowarzyszenie piłkarskie Barcelony, dokładnie tak, jak ogłoszono we wspomnianym komunikacie prasowym z 26 października 1894 r. Ciekawostką jest to, że w notatce wyraźnie nawiązuje się do przyszłego meczu z innym istniejącym stowarzyszeniem , które również uprawia piłkę nożną: Stowarzyszeniem Piłkarskim Torelló.

Z tego artykułu można zatem wysnuć kilka interesujących refleksji. Po pierwsze, widać wyraźnie, że piłka nożna nie tylko była grana i miała swoją drużynę w Barcelonie, ale także zakorzeniła się w sercach mieszkańców pobliskich miast, takich jak Torelló. CIHEFE nie zapomina o Związku Piłki Nożnej Torelló, o którym napiszemy w przyszłości. Na razie skupimy się na początkach futbolu w Barcelonie. Ale kontynuujmy temat. Mecz z Torelló Football Association, który według komunikatu prasowego z 1 lutego 1895 roku nie mógł zostać rozegrany na czas, w końcu się odbył, ponieważ 5 lutego tego samego roku w gazecie „La Vanguardia” możemy przeczytać obszerne streszczenie tego spotkania: Artykuł jest fascynujący ze względu na szczegółowość, z jaką autor opisuje mecz obu drużyn. Chociaż końcowy wynik, anegdotyczny dla naszych celów, wyniósł 4:1 dla Barcelony Football Society, zawiera on kilka bardzo ważnych szczegółów, które warto wziąć pod uwagę przy dalszych wyjaśnieniach i analizach. Pierwsza to lista składów obu grup, z których skupimy się na składzie „Barcelony Football Society”, a mianowicie: J. Parsons, W. Parsons, Pownal, Soñé, Codina, Barrie, Brown, Dagniere, Phillips, Hicks i Richardson. Drugim szczegółem jest to, że angielski konsul w stolicy, pan William Wyndham, przyjął stanowisko prezesa Barcelońskiego Towarzystwa Piłkarskiego. To z pewnością ciekawy szczegół, który pokazuje, że to barcelońskie towarzystwo było co najmniej zorganizowaną i poważną grupą. Zanim przejdziemy do recenzji i informacji o tym klubie piłkarskim Barcelona, chcielibyśmy pokrótce omówić jego potencjalną legalność. Przede wszystkim chcemy, aby czytelnik zrozumiał, że nie możemy w żadnym wypadku ekstrapolować obecnych form ekspresji w naszej prasie, ani nawet naszego własnego sposobu wyrażania się, sprzed ponad 100 lat. Oczywiste jest, że niektóre formy ekspresji z przeszłości wyszły z użycia, a praktyki literackie z biegiem czasu uległy zmianie. Wszystko to jest istotne, ponieważ szczerze wierzymy, że niektóre wyrażenia i słowa w wyżej wymienionych komunikatach prasowych, a także te, do których będziemy się odwoływać później, należy analizować w kontekście historycznym, a nie naszym własnym. Na przykład słowo „reorganizacja” sto lat temu wyraźnie odnosiło się do drobnych zmian organizacyjnych w danej instytucji lub podmiocie, ale dziś rozumiemy je głównie jako proces, w którym podmiot, po długim okresie bezczynności, reorganizuje się. Uważamy, że jest to kluczowa kwestia dla każdego, kto interesuje się badaniem tych zagadnień, ponieważ interpretacja komunikatu prasowego według obecnych kryteriów może prowadzić do bardzo błędnych wniosków. Mając to na uwadze, zajmijmy się kwestią legalności klubu piłkarskiego Barcelona. Aby ustalić status prawny spółki, możemy zasadniczo posłużyć się tylko dwoma źródłami: dziennikarskim i prawnym. Oczywiście źródła prawne mają znacznie większą wagę niż dziennikarskie, a w przypadku sprzeczności między nimi, gdy oba są dostępne, źródła prawne są, jak należy, preferowane. Jednak w przypadku braku dowodów prawnych nie mamy innego wyboru, jak tylko polegać na dowodach dziennikarskich, a jest oczywiste, że podlegają one pewnej interpretacji (dlatego preferujemy źródła prawne). Jednak niektóre komunikaty prasowe mają pełną moc prawną i podlegają bardzo ograniczonej interpretacji. Stwierdzenia takie jak „Spółka została właśnie założona”, „Właśnie została ostatecznie ustanowiona”, „Oto statut sporządzony przez spółkę” itp. są niewątpliwie wyrazem pełnej wiarygodności prawnej. Biorąc to wszystko pod uwagę, możemy stwierdzić, że nie ma żadnych dokumentów prawnych dotyczących statutu tego klubu piłkarskiego Barcelona , a istniejące doniesienia prasowe również nie rzucają zbyt wiele światła na tę sprawę . Komunikat prasowy z 26 października 1894 roku, który donosi, że kilku młodych mężczyzn zamierza zacząć grać w piłkę nożną, jest niejasny. Sprawia raczej wrażenie nieformalnego. Odnośnie do używania terminów „Stowarzyszenie” i „Stowarzyszenie” w odniesieniu do drużyn uczestniczących w wyżej wymienionych meczach piłkarskich, możemy jedynie stwierdzić, że istnieją dowody dokumentalne, iż terminy te były często używane w tamtym czasie, mimo że te „Stowarzyszenia” nie zostały jeszcze prawnie ukonstytuowane. Dlatego nie możemy opierać się wyłącznie na użyciu tych terminów (Stowarzyszenie, Stowarzyszenie, Klub itp.) w celu ustalenia, czy posiadały one omawiany przez nas status „prawny”. Należy wziąć pod uwagę, że dziennikarz lub autor materiału informacyjnego musiał odnosić się do drużyny w sposób pełen szacunku i uprzejmości, po prostu używając tych terminów. Jak stwierdziliśmy, biorąc pod uwagę dostępne obecnie dowody, które przedstawiliśmy (dowody dziennikarskie), mogliśmy jedynie przedstawić bezpodstawne spekulacje i proste interpretacje, które ostatecznie są mało przydatne.

Oczywiście, pytanie, czy miała ona status prawny, zawsze pozostanie otwarte, ale w świetle danych, którymi dysponujemy, a nie interpretacji, jedynym wnioskiem, jaki można wyciągnąć, jest to, że chociaż była to poważna i bardzo dobrze zorganizowana grupa, nie miała ona statusu prawnego. Kontynuując naszą relację o szczegółach dotyczących tego wczesnego klubu barcelońskiego, należy zauważyć, że działalność sportowa Barcelońskiego Towarzystwa Piłkarskiego trwała co najmniej intensywnie w marcu 1895 roku. 13 marca 1895 roku gazeta „La Vanguardia” poinformowała o treningach, w których uczestniczyli członkowie Klubu Barcelońskiego, przygotowując się do nadchodzących meczów ze Związkiem Piłkarskim Torelló. Najbardziej uderzające jest to, że wbrew temu, czego można by się było spodziewać w tamtym czasie, drużyny wybrały stroje, które miały wyróżniać je na tle rywali. W związku z tym, zgodnie z wyżej wymienionym komunikatem prasowym, drużyna Barcelony ponownie miała na sobie karmazynowe koszulki, białe spodenki i skarpetki w kratę. Wracając na chwilę do kwestii „legalności” tego klubu, czy sam fakt, że nosili stroje, oznacza, że byli legalnie zarejestrowaną grupą ? Oczywiście, że nie. To wyraźnie świadczy o bardzo wysokim poziomie organizacji, ale na dobre i na złe, nie możemy z tego faktu wnioskować, że klub był legalny. Wierzymy, że zgodzi się z tym każdy poważny badacz. Mecz piłkarski odbył się 24-go, a lokalna prasa doniosła o nim 27-go. Poniżej zamieszczamy bardzo dobry i szczegółowy opis, który prezentujemy w całości: Raport jest łatwy do zrozumienia, choć należy zwrócić uwagę, jak nierówny był wynik: 8 do 3 dla Barcelony. Przyjrzyjmy się piłkarzom, którzy według prasy wyróżnili się w barwach klubu piłkarskiego Barcelona: Reeves, J. Parsons, Barrie, Fallon, H. Morris, Pownal J. i W. Parsons. Niedługo później, 13 kwietnia, gazeta La Vanguardia poinformowała, że związek piłkarski Torelló, wypełniając obowiązek kurtuazji, odwzajemnia zaproszenie klubu piłkarskiego Barcelony na rozegranie kolejnego meczu, tym razem w bastionie Torelló. I rzeczywiście, Związek Piłki Nożnej Torelló i Towarzystwo Piłki Nożnej Barcelony rozegrały to „wyzwanie” jako rewanż, o czym można przeczytać w kronikach sportowych z 17 kwietnia 1895 r ., również w gazecie „La Vanguardia”. Tym razem zwycięstwo odniosła drużyna Torelló. A co stało się z Barcelońskim Towarzystwem Piłkarskim od 1895 roku? 16 marca 1895 roku w gazecie La Vanguardia , na kilka dni przed pierwszym spotkaniem, o którym wspomnieliśmy powyżej i w którym zwycięstwo odniosła drużyna Barcelony stosunkiem 8 do 3, ukazała się następująca notatka prasowa: Ponieważ jest to jedyna informacja, jaką posiadamy, nie możemy pominąć faktu, że według tej wersji drużyna Barcelona Football Society była tworzona najwyraźniej sporadycznie, aby rozegrać serię meczów przeciwko Stowarzyszeniu Piłkarskiemu Torelló w marcu i kwietniu 1895 roku. Od tego momentu nie ma żadnych informacji o Barcelońskim Towarzystwie Piłkarskim , choć wiadomo, że wielu zawodników z tego stowarzyszenia kontynuowało grę w piłkę nożną za pośrednictwem innych stowarzyszeń, takich jak Stowarzyszenie Wehikułów Piłkarskich w Barcelonie, które zajmowało się organizacją meczów piłki nożnej i innych typowo angielskich dyscyplin sportowych. Można to zaobserwować na przykład w komunikacie prasowym z 5 maja 1895 roku w „La Vanguardia”. Założenie klubu piłkarskiego Barcelona (1899): Kluczowa postać Hansa Gampera: Hans Gamper urodził się w Winterthur, ale w młodym wieku osiedlił się w Zurychu, gdzie uprawiał różne sporty, ostatecznie wybierając piłkę nożną, w której, jak zobaczymy, odgrywał niezwykle aktywną rolę. Był kapitanem FC Basel i uchodził za jednego z najlepszych szwajcarskich piłkarzy tamtej epoki. Stamtąd przeniósł się do FC Excelsior, gdzie również uchodził za najlepszego napastnika. Różne problemy z tym klubem skłoniły go do założenia FC Zurich w 1896 roku , który, według przekazów historycznych, szybko stał się jedną z najlepszych szwajcarskich drużyn.

@FCBparasiempre
W 1897 roku Hans Gamper przeprowadził się do Lyonu we Francji i dołączył do Union Athletique, gdzie grał w rugby. W końcu, w 1899 roku, przybył do Barcelony, gdzie szybko zaprzyjaźnił się z zagraniczną społecznością miasta. Ponieważ piłka nożna była jednym z jego ulubionych sportów, zaczął ją promować i uprawiać w dzielnicy Sant Gervasi de Cassoles, gdzie mieszkał, przyciągając znaczną liczbę nowych sportowców. Kierując się pragnieniem uprawiania różnych sportów, a zwłaszcza piłki nożnej, której był szczerze oddany, 22 października 1899 roku Hans Gamper opublikował w czasopiśmie „Los Deportes” ogłoszenie, w którym apelował do wszystkich zainteresowanych i pasjonatów piłki nożnej o kontakt. Ogłoszenie to opublikowano później 24 października 1899 roku w gazecie „La Vanguardia”. Niecały miesiąc później, 29 listopada 1899 roku , w hali sportowej Solé Gymnasium przy ulicy Montjuïc del Carmen 5, dwunastu entuzjastów piłki nożnej spotkało się i założyło Football Club Barcelona. Spośród nich trzech było Anglikami, dwóch Szwajcarami i jeden Niemcem. Oficjalne ogłoszenie o powstaniu Football Club Barcelona ukazało się w gazecie La Vanguardia 2 grudnia 1899 roku. Hans Gamper grał w pierwszej drużynie i był jej członkiem w latach 1899–1903. Był również członkiem drużyny, która zdobyła pierwszy tytuł FC Barcelony: Copa Macaya. W 1902 roku zagrał w finale Pucharu Rady Miasta Madrytu, w którym przegrali 0:1 z Club Vizcaya. Warto zauważyć, że często błędnie uważa się, że pierwsza edycja Pucharu Króla odbyła się właśnie w tym roku, ale w rzeczywistości miało to miejsce dopiero w 1903 roku. Bardzo ciekawy fakt: Uderzające jest to że wielu graczy, którzy tworzyli ten Klub w jego początkach, to ci sami zawodnicy, którzy wcześniej grali w Stowarzyszeniu Piłkarskim Torelló w 1895 roku. Poniżej znajduje się lista mężczyzn, którzy grali w obu drużynach, tj. w Stowarzyszeniu Piłkarskim Barcelona i Klubie Piłkarskim Barcelona.

John Parsons „J. Parsons” urodził się w Barcelonie. Ochrzczony 12 listopada 1874 roku. Grał już w 1894 roku. William Parsons „W. Parsons”, urodzony w Barcelonie. Ochrzczony 19 stycznia 1877 roku. George Saint Noble „Noble”, urodzony w Barcelonie. Ochrzczony 26 lipca 1883 roku. Był jednym z przyjaciół-założycieli Gampera. „Artus” grany w 1895 roku. „Brown” grał już w 1893 roku. J. Busquets i R. Busquets grali w 1895 roku. John Morris „Morris I”. To ojciec rodziny Morrisów. Samuel Morris «Morris II». Henry Morris "Morris III". Dlaczego zamieściliśmy wyjaśnienia na temat zawodników nowo założonego klubu piłkarskiego Barcelona i ich przeszłości w drużynie z 1894 roku? Opierając się na tym fakcie – że wielu zawodników klubu piłkarskiego Barcelona w 1899 roku było członkami klubu piłkarskiego Barcelona w latach 1894 i 1895 – niektórzy mogli logicznie argumentować, że obie grupy, drużyny z 1894 i 1899 roku, były i są tą samą drużyną. Zatem, zgodnie z tym tokiem rozumowania , można stwierdzić, że klub piłkarski Barcelona nie pochodzi z 1899 roku, ale z 1894 roku. Warto zauważyć, że podobne przypadki można znaleźć w Hiszpanii, co przeanalizujemy przy innej okazji. Mając to wszystko na uwadze, możemy jedynie stwierdzić, że jest to pozbawione logiki i historycznego sensu. W tym kontekście ci, którzy hipotetycznie bronią teorii, że klub piłkarski Barcelona powstał w 1894 roku, przedstawią następujące argumenty:

a) „Piłkarze z 1894 roku wyraźnie pomogli Hansowi Gamperowi założyć „Football Club Barcelona” i dlatego są tą samą drużyną.

b) Fakt, że grali dla obu klubów oznacza, że muszą być tym samym klubem.

c) Syn jednego z założycieli Barcelońskiego Towarzystwa Piłkarskiego jest piłkarzem klubu piłkarskiego Barcelona.

d) Itp.

Odpowiadając na każdy z tych hipotetycznych argumentów, możemy je obalić za pomocą następującego rozumowania.

Po pierwsze, fakt, że zawodnicy z 1894 roku pomogli Gamperowi stworzyć drużynę Barçy z 1899 roku, nic nie znaczy. Być może sam grałeś w drużynie koszykarskiej w swoim mieście, a lata później pomogłeś założyć kolejny klub w pobliskiej gminie; czy to oznacza, że klub koszykarski, który pomogłeś założyć, ma za datę założenia datę powstania pierwszego klubu, w którym grałeś? Odpowiedź brzmi: NIE.

Po drugie, fakt, że dwóch zawodników grało w dwóch różnych drużynach, nie wyklucza zaklasyfikowania obu drużyn jako tego samego klubu. Ty sam, na przykład, mogłeś grać w Ciudad de Murcia (które niedawno zniknęło), a teraz grasz w Murcia Imperial. Czy to oznacza, że oba kluby były tym samym klubem i/lub że Murcia Imperial musi mieć tę samą datę założenia co Ciudad de Murcia? Odpowiedź brzmi: nie.

Po trzecie, fakt, że syn jednego z zawodników Barcelony, lub syn sędziego meczu rozegranego w 1894 roku, grał w 1899 roku w „Football Club Barcelona”, wcale nie oznacza, że obie drużyny lub grupy to te same kluby. To oczywiście kompletny absurd. Na przykład, obecnie prowadzisz klub gry w bule, do którego Twój syn uczęszcza w każdą sobotę. Piętnaście lat później Twój syn wraz z przyjaciółmi zakłada kolejny klub gry w bule. Czy to oznacza, że klub Twojego syna musi mieć tę samą datę założenia, co klub, w którym grałeś 15 lat wcześniej, tylko dlatego, że jest Twoim synem? Odpowiedź brzmi: NIE.

Jeszcze jedno pytanie: co by było, gdyby grupy z 1894 i 1899 roku miały taką samą nazwę? Prawda jest taka, że w takim przypadku, jak można przypuszczać, sytuacja zmienia się bardzo niewiele, jeśli w ogóle. Fakt, że powtórzyli nazwę, nie jest dowodem ani niczym, co mogłoby posłużyć do argumentowania, że obie drużyny były takie same a zatem „Football Club Barcelona” został założony w 1894 roku, zwłaszcza biorąc pod uwagę przytłaczające dowody obalające tę tezę. Nie sugerujemy, że ktokolwiek twierdzi, że FC Barcelona została założona w 1894 roku. W rzeczywistości nikt – ani historyk, ani kibic FC Barcelona – nigdy nie uważał Barcelona Football Society za początek FC Barcelona, iskrę FC Barcelona, ani nawet za ten sam klub. I z pewnością mają ku temu powody. Powody te, które jasno dowodzą, że nie jest to ten sam klub, są następujące:

a) „Klub Piłkarski Barcelona” ma innego promotora: pana Gampera, który wykorzystuje zawodników już w Barcelonie, aby założyć klub o nazwie „Klub Piłkarski Barcelona”. Od momentu, gdy promotor się zmienił, jasne jest, że projekt jest inny, a zatem oczywiste jest również, że klub również jest inny.

b) W komunikacie prasowym gazety La Vanguardia z 2 grudnia 1899 r. wyraźnie stwierdzono, że „ Stowarzyszenie sportowe «Klub piłkarski Barcelona» zostało definitywnie założone w tej stolicy”. Oczywiste jest, że gdyby był to klub istniejący wcześniej, absurdem byłoby twierdzenie, że został założony dopiero co, ponieważ logicznie rzecz biorąc, istniałby już wcześniej.

Dlatego też Barcelona Football Society nie jest ani źródłem, ani iskrą, ani prekursorem, ani oryginałem, ani zalążkiem, ani niczym podobnym dla „Football Club Barcelona ”. Były to dwa różne podmioty, mimo że grało w nich wielu tych samych zawodników i mimo że Gamper miał wsparcie lub pomoc niektórych z tych promotorów z 1894 r., którzy pomogli mu założyć i ustanowić „Football Club Barcelona”. Jeśli w ostatniej dekadzie w Hiszpanii istniało stolica, w której działało wiele klubów piłkarskich i organizacji sportowych, to jest to Barcelona. W ostatniej wspomnianej dekadzie możemy wymienić aż sześć klubów, które grały w piłkę nożną w stolicy Katalonii, a mianowicie: Królewski Klub Wioślarski w Barcelonie. Klub piłkarski Barcelona. Związek Piłki Nożnej Torelló. Klub piłkarski Barcelona. Drużyna piłkarska pana Tolosy (24 października 1899 r. La Vanguardia). „Foot-ball Club Catalá”, jak wynika z notatki zamieszczonej poniżej w gazecie La vanguardia z 24 grudnia 1899 r. Dlatego też wydaje się oczywiste, że Barcelona, obok Huelvy, była jedną z głównych sił napędowych piłki nożnej w Hiszpanii i to właśnie tam piłka nożna nabrała swoich korzeni. Od samego początku istnienia Klub zawsze interesował się promocją sportów innych niż piłka nożna. To jedna z cech definiujących FC Barcelone. Ten fakt, dość powszechny wśród klubów sportowych pod koniec XIX wieku, podkreśla ważną rolę, jaką Barcelona odegrała w rozwoju różnych dyscyplin sportowych w Hiszpanii. Poniższy komunikat prasowy z 20 października 1900 roku donosi, że FC Barcelona mianowała Francisco Cruzate na stanowisko dyrektora ds. biegów lekkoatletycznych, a dyrektorzy ds. krykieta, tenisa, skoków przez przeszkody i innych dyscyplin sportowych zostaną powołani później.