Ppor. Jan Turowski "Orlicz"



"Orlicz" urodził się 21 stycznia 1922 roku w Szczutowie, niedaleko Świedziebni i Brodnicy (dzisiejsze województwo kujawsko-pomorskie). Niedługo potem, w związku z pewną sytuacją rodzinną dotyczącą majątku, rodzice Janka przeprowadzają się do miejscowości Zduny gm. Dzierzno ( Dzierzno było gminą w II RP, obecnie to gm. Świedziebnia , powiat Brodnica , woj. kujawsko - pomorskie). Rodzice "Orlicza" to Bolesław i Bronisława z domu Chmielewska.

Tutaj trzeba wspomnieć, że przez prawie całą okupację niemiecką, a później sowiecką używa fałszywego nazwiska Władysław Kornelewski. Pod tymi personaliami został aresztowany przez UB i po szybkim procesie stracony. Co ciekawe podczas śledztwa i procesu nie przyznał się do prawdziwego nazwiska i daty urodzenia. Posługując się do końca fałszywą tożsamością podał, iż urodził się 6 maja 1918 roku w Brodnicy. Nawet unieważnienie wyroku „Orlicza” z 21.10.2011 jest na fałszywe nazwisko.

Na przełomie zimy i wiosny 1941 roku na terenie rodzinnej gminy 19-letni Turowski założył niewielką konspiracyjną organizację niepodległościową o nazwie „Legion Orła Białego”. Organizacja kierowana przez Jana prowadziła działania propagandowe i sabotażowe wobec okupanta niemieckiego.

Pod koniec lipca podczas akcji zdobycia roweru na cele organizacji został aresztowany przez żandarmów i osadzony w niemieckim posterunku. Stamtąd dokonał brawurowej ucieczki wyrywając pistolet jednemu z żandarmów i ostrzeliwując się uciekł.

Nie wiemy w jakich okolicznościach i kiedy znalazł się na terenie pow. Ostrów Mazowiecka. Czy była to jego samodzielna inicjatywa, czy też został „przerzucony” np. przez konspiracyjną organizację?

W 1943 roku Jan Turowski wstąpił w szeregi wywodzącej się ze Stronnictwa Narodowego Narodowej Organizacji Wojskowej.

Do czerwca 1945 zastępca inspektora Obwodu o krypt. “Bug”. W okresie lipiec-sierpień 1945 szef wywiadu NOW na powiat Ostrów Mazowiecka. Po powstaniu NZW od końca sierpnia do października 1945 szef wyszkolenia wojskowego przy KP “Olkusz” (Ostrów Mazowiecka) NZW. Późną jesienią twórca powiatowego oddziału PAS o krypt. “Fala”, jak również pionu zbrojnego organizacji. Rozkazem Komendanta Okręgu Białostockiego mianowany Komendantem Powiatu Ostrów Maz. NZW 01.04.1946.

Aresztowany 26.10 1946 przez grupę operacyjną UB kwaterze we wsi Załuski-Lipniewo. WSR w Warszawie na sesji wyjazdowej w Ostrowii Mazowieckiej skazał go na karę śmierci 13.01.1947. Wyrok został wykonany przez rozstrzelanie w nocy z 14/15 stycznia 1947 w lasach niedaleko Ostrowii Maz. W miejscu kaźni “Orlicza” oraz innych rozstrzelanych znajduje się dziś pamiątkowy Krzyż. Jego szczątki spoczęły w grobowcu rodziny Zawistowskich na cmentarzu w Andrzejewie.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce 21 października 2011 roku postanowił unieważnić komunistyczny wyrok. Unieważnienie jest na nazwisko Władysław Kornelewski.